روایت شهدادی‌ها از آیین رسیدن خرما با آب‌نمک

به گزارش خبرگزاری صدا و سمای مرکز کرمان، مسعود تقی‌زاده، از اهالی شهداد، در گفت‌و‌گو با خبرنگار ما، از یکی از آیین‌های قدیمی نخلداران این منطقه سخن گفت و اظهار کرد: در گویش مردم شهداد به خرمای نارس و کال «کُنگ» گفته می‌شود. این خرما در آغاز سبز رنگ است و با گرم‌تر شدن هوا، از روز‌های پایانی خرداد به تدریج زرد می‌شود. در ارقام مضافتی نیز خرمای نارس رنگی مایل به قرمز دارد.

وی افزود: نخستین رطب‌های شهداد در تیرماه به دست می‌آید. در این مرحله تنها بخشی از خرما به رطب تبدیل می‌شود و بخش دیگر همچنان نارس باقی می‌ماند که به آن «سرختال» یا «سرخال» می‌گویند.

تقی‌زاده با اشاره به رسم «مالیدن کُنگ» گفت: باغداران خرمای نارس برخی ارقام، به‌ویژه رقم «پرکو»، را از خوشه جدا کرده، پس از شست‌وشو در آب‌نمک رقیق داخل تغار‌های سفالی یا امروزه در تشت‌های پلاستیکی، حدود ۳۰ تا ۴۵ دقیقه به‌آرامی زیر و رو می‌کنند تا پوست خرما کمی خراش بردارد و آب‌نمک به داخل آن نفوذ کند.

وی ادامه داد: سپس خرما‌ها را در قابلمه‌ای که با پارچه پوشانده شده می‌چینند، روی آن را نیز با پارچه و پتو می‌پوشانند و در محیطی گرم قرار می‌دهند. حدود ۲۴ ساعت بعد، کنگ‌ها به رنگ قهوه‌ای روشن درمی‌آیند و به رطب شیرین و قابل مصرف تبدیل می‌شوند.

این پژوهشگر بومی شهداد با اشاره به بخشی از سبک زندگی گذشته مردم منطقه گفت: در سال‌هایی که گرمای شدید تابستان، مردم شهداد را راهی روستای خوش‌آب‌وهوای سیرچ می‌کرد، خانواده‌ها معجونی مقوی به نام «پِس» تهیه می‌کردند. این خوراک از آرد گندم برشته و خرمای سال قبل درست می‌شد و به‌عنوان توشه راه و سوغات همراه آنان بود.

تقی‌زاده افزود: شهدادی‌ها هنگام بازگشت به سیرچ، کنگ‌های رسیده با روش سنتی را نیز با خود می‌بردند و خوردن این خرما‌ها در آب‌وهوای خنک سیرچ، خاطره‌ای ماندگار برای مردم منطقه بود.

وی گفت: در شهداد تنها خرمای رقم «پرکو» با روش آب‌نمک به‌صورت مصنوعی به رطب تبدیل می‌شود و این رقم زودتر از سایر ارقام به رطب می‌رسد. خرما‌های باقی‌مانده روی نخل نیز در فصل پاییز به خرمای خشک و مرغوبی به نام «شَمسایی» تبدیل می‌شوند که از ارزش اقتصادی بالایی برخوردار است.

تقی‌زاده در پایان خاطرنشان کرد: شهدادی‌ها برای نگهداری و عرضه رطب، آن را در جعبه‌های کوچک یا ظرف‌های شفاف بسته‌بندی می‌کنند و برای حفظ طراوت، عطر و جلوه بیشتر، چند برگ نارنج روی رطب‌ها قرار می‌دهند؛ رسمی که همچنان در میان بسیاری از خانواده‌های این منطقه رواج دارد.

روایت شهدادی‌ها از آیین رسیدن خرما با آب‌نمک روایت شهدادی‌ها از آیین رسیدن خرما با آب‌نمک روایت شهدادی‌ها از آیین رسیدن خرما با آب‌نمک روایت شهدادی‌ها از آیین رسیدن خرما با آب‌نمک روایت شهدادی‌ها از آیین رسیدن خرما با آب‌نمک روایت شهدادی‌ها از آیین رسیدن خرما با آب‌نمک روایت شهدادی‌ها از آیین رسیدن خرما با آب‌نمک روایت شهدادی‌ها از آیین رسیدن خرما با آب‌نمک